Καλωσήρθατε στην πόλη της Θεσσαλονίκης!

Ως Δήμαρχος χαίρομαι ιδιαίτερα που φιλοξενούμε στην πόλη σημαντικές εκδηλώσεις που αφορούν το μέλλον ολόκληρης της Ευρώπης.
Είναι αλήθεια ότι χρειαζόμαστε ένα νέο ξεκίνημα για την Ευρώπη.
Και είναι λογικό, κατά τη γνώμη μου, να προστρέχουμε στους Ευρωπαίους Σοσιαλδημοκράτες και στις προοδευτικές παρατάξεις του Ευρωκοινοβουλίου για να ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτές οι πολιτικές δυνάμεις έχουν την ευαισθησία να προτείνουν σοβαρές λύσεις για βαθιές οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις όπως η σημερινή.
Είναι ανάλγητο να πει κανείς αψήφιστα ότι οι κρίσεις αποτελούν ευκαιρία για αλλαγές. Δεν είναι απαραίτητο να βλέπουμε εκατομμύρια ευρωπαίους να μαστίζονται από την πρωτοφανή υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσής τους για να δράσουμε αποτελεσματικά. Παρόλα αυτά, η κρίση αυτή είναι τόσο βαθειά που δεν γίνεται να μην προκαλέσει -εκτός από τη δραματική αύξηση της φτώχειας- και άλλου είδους αλλαγές.
Αυτό που διακυβεύεται είναι αν αυτές οι αλλαγές θα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση ή όχι. Αυτή τη φορά δεν χρειαζόμαστε απλά επικοινωνιακή προβολή του σημαντικού ρόλου της ΕΕ πριν από τις ευρωεκλογές. Χρειαζόμαστε ένα πραγματικά νέο ξεκίνημα με ριζοσπαστικές λύσεις που δεν θα βελτιώνει απλώς την αμαυρωμένη από την κρίση εικόνα που έχουν οι Ευρωπαίοι για την Ένωση. Η νέα αυτή προσέγγιση πρέπει να προτάσσει την ανάγκη αλλαγής του ρόλου της ΕΕ, και την πιο ενεργή της συμμετοχή, στη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης. Το στοίχημα της κοινωνικής συνοχής είναι μία πρόκληση που αν δεν κερδηθεί θα απειλήσει τη συνοχή της ίδιας της ένωσης με απρόβλεπτες ίσως συνέπειες. Η ΕΕ πρέπει να αντιληφθεί, και να συμφωνήσουμε όλοι, ότι δεν πρέπει να ασχολείται μόνο με χρηματοοικονομικά μεγέθη. Η Ευρώπη είναι κατεξοχήν οι άνθρωποι.  
Η κοινωνική ανισότητα που -παίρνοντας υπόψη την παραγωγή πλούτου- ήταν προκλητική ακόμη και πριν την κρίση, έχει αυξηθεί υπερβολικά τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη. Με επίκεντρο τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, η φτώχεια διαχέεται όλο και περισσότερο σε μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού. Ακόμη όμως και στον Ευρωπαϊκό βορρά, οι άνθρωποι που ζουν χωρίς πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και με αδυναμία να ανταποκριθούν στις βασικές τους υποχρεώσεις είναι υπερβολικά πολλοί. Στην κατά τα άλλα ακμάζουσα Γερμανία, πάνω από 7 εκατομμύρια άνθρωποι  ζουν με λιγότερο από 400 ευρώ το μήνα και πάνω από 15% ζουν σε καθεστώς ένδειας.
Το χειρότερο πρόσωπο της κρίσης το βιώνει η Ελλάδα. Έχασε από το 2009 μέχρι σήμερα το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της, η ανεργία πέρασε το 27%, και πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού ζει στα όρια της φτώχειας. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι η Ελλάδα πληρώνει τα δικά της λάθη, και ότι η περίπτωσή της δεν αποτελεί πολιτικό πρόβλημα για την ΕΕ. Ισχυρίζονται κάποιοι ότι το επίπεδο ζωής στη χώρα συνεχίζει να είναι καλύτερο από ότι σε κάποιες χώρες τις ΕΕ (όπως του πρώην ανατολικού μπλοκ). Θα ήθελα να υπενθυμίσω εδώ ότι οι απότομες και βίαιες πολιτικές ανατροπές δε γίνονται πάντοτε στις φτωχότερες χώρες αλλά σε εκείνες που μεγάλο μέρος του πληθυσμού πιστεύει ότι αξίζει καλύτερης τύχης. Στην Ελλάδα η πτώση του βιοτικού επιπέδου ήταν ιδιαίτερα απότομη -όσο ποτέ άλλοτε σε ανεπτυγμένη χώρα μετά τον Β’ΠΠ. Ο κόσμος δικαίως νιώθει φοβισμένος, θυμωμένος και αδικημένος. Στην Ελλάδα και στη υπόλοιπη Ν.Ευρώπη, είναι αναμενόμενο ο κόσμος να προστρέξει πολιτικά σε απλοϊκές και αντιευρωπαϊκές κυρίως επιλογές που υπόσχονται εύκολες αλλά αναχρονιστικές λύσεις. Η τάση αυτή επιτείνεται από την άτσαλη και εκ του αποτελέσματος αποτυχημένη εμπλοκή της Τρόικας στην υποτιθέμενη αντιμετώπιση της Ελληνικής κρίσης. Χωρίς να παραγνωρίζω την πολυπλοκότητα του προβλήματος, η προσέγγιση της ΕΕ αποδείχθηκε μέχρι στιγμής ανίκανη να αποκλείσει το ενδεχόμενο μίας πιθανής πολιτικής αποσταθεροποίησης στη χώρα μας με σοβαρές επιπτώσεις για όλη την Ευρώπη. Η εμπλοκή της Τρόικας στα οικονομικά της Ελλάδας -με τον τρόπο που γίνεται- έχει ξεπεράσει τα ανεκτά όρια δημοκρατικής νομιμοποίησης και ανοχής. Η άθλια τωρινή οικονομική κατάσταση χρειάζεται άμεσες λύσεις διαφορετικού είδους. Παράλληλα με τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, ένα γενναίο αναπτυξιακό πρόγραμμα είναι απολύτως απαραίτητο.
Συμφωνώ με τον Αλέξη Τσίπρα στην προσέγγισή του για την ανάγκη θέσπισης ενός είδους ρήτρας ανάπτυξης στην αποπληρωμή του Ελληνικού χρέους. Το ζήτημα πρέπει να τεθεί στην επικείμενη διαπραγμάτευση για το χρέος μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ. Όσο η χώρα δεν αναπτύσσεται, είναι ανίκανη να αποπληρώνει υπέρογκα τοκοχρεολύσια χωρίς να βυθίζεται τελικά βαθύτερα στην ύφεση και την απελπισία. Δεν έχει πια νόημα αυτή η πολιτική, ούτε για την Ελλάδα ούτε για την Ευρώπη. Ενώ στην Ελλάδα υπάρχουν ακόμη τεράστια περιθώρια για ποιοτική βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, αλλά και για άλλες διαρθρωτικές αλλαγές που έχουν να κάνουν με την καλύτερη λειτουργία του κράτους, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο περικοπής εισοδημάτων και παροχών. Επιπρόσθετα, η ΕΕ θα μπορούσε να εμπλακεί στην οικονομική ανάπτυξη. Μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να διευκολύνει χρηματοδοτικά τις επενδύσεις στη χώρα μας αλλά και στον Ευρωπαϊκό Νότο. Μέσω αλλαγής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να αντιμετωπίσει την πιστωτική ασφυξία. Θα μπορούσε έτσι να αντιστραφεί πολύ πιο γρήγορα το οικονομικό κλίμα, ειδικά σε οικονομίες μικρού μεγέθους όπως η Ελληνική. Αντ’αυτού, η ΕΕ διακινδυνεύει εκ των υστέρων να αποσοβήσει την περαιτέρω διάχυση της κρίσης πληρώνοντας περισσότερα χρήματα.
Έχω τη γνώμη ότι μία τέτοια αναπτυξιακή πολιτική σκοντάφτει σε ανόητα στερεότυπα περί εργατικών Βορείων και τεμπέληδων Νοτίων οι οποίοι πρέπει να τιμωρηθούν για να συνετιστούν. Αυτό με φέρνει στη συζήτηση για τις αναγκαίες  θεσμικές αλλαγές που, αν και δεν έγιναν όταν ήταν πιο εύκολο, είναι αναγκαίο να ξεκινήσουν. Σε μία ατελή Νομισματική Ένωση χωρίς συντεταγμένη οικονομική πολιτική, σε έναν κόσμο γεμάτο από ασύδοτο δημόσιο και ιδιωτικό δανεισμό, και σε μία Ευρώπη αποτελούμενη από κράτη με δημόσια διοίκηση όπως η Ελληνική, υπάρχουν σαφή περιθώρια βελτίωσης σε πολλά θεσμικά μέτωπα. Διαλέγω όμως να τονίσω σήμερα την επιτακτική ανάγκη για την οικοδόμηση κοινής Ευρωπαϊκής ταυτότητας μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας, της ενδυνάμωσης των κοινών ευρωπαϊκών συμβολισμών, αλλά και της μεγαλύτερης δημοκρατικής νομιμοποίησης των ευρωπαϊκών πολιτικών οργάνων. Το σταδιακό χτίσιμο ενός κοινού ευρωπαϊκού αφηγήματος σκοντάφτει  στις διαφορετικές εθνικές ατζέντες και στις δαιδαλώδεις πολιτικές διαδικασίες. Είναι όμως αναγκαίο να προχωρήσει εάν θέλουμε να συμβιώσουμε ειρηνικά σε μία ευνομούμενη ήπειρο. Μου κάνει εντύπωση που σπάνια συναντάω Ευρωπαίους πολιτικούς που να σκέφτονται πρώτα ως Ευρωπαίοι και μετά ως οτιδήποτε άλλο. Αυτό όμως είναι -όπως εξήγησα- και μία από τις μεγαλύτερες πηγές του κακού για την αντιμετώπιση της χρονίζουσας κρίσης που βιώνουμε. Ο καθένας ‘για τον εαυτό του’ σε μία υποτίθεται Ενωμένη Ευρώπη. Μέχρι να παγιωθεί η κοινή μας ταυτότητα, προτείνω η άμβλυνση των αρνητικών μεταξύ μας στερεοτύπων να έρθει από τη δουλειά μίας Ευρωπαϊκής Επιτροπής Συνοχής. Ίσως έτσι να μάθει η υπόλοιπη Ευρώπη -από μία πιο αντικειμενική σκοπιά- τι περνάει ο Ευρωπαϊκός Νότος.
Επίσης, θα ήθελα ενόψει των Ευρωεκλογών τα Ευρωπαϊκά κόμματα να θέσουν ανοιχτά στην κρίση του κόσμου το συγκεκριμένο πρότυπο που πρέπει να ακολουθήσει η ΕΕ στο μέλλον. Πιο είναι το πρότυπο της κοινωνίας στην οποία θέλουμε να ζούμε; Είναι για παράδειγμα το μεταπολεμικό μοντέλο Ευρωπαϊκών χωρών (π.χ. Σκανδιναβικές) που κατάφερε να εξαλείψει σχεδόν τη φτώχεια; Είναι η Αμερική με τις αυξημένες κοινωνικές ανισότητες και εντάσεις, η οποία προτάσσει το ατομικό συμφέρον, αφηρημένο και οριζόμενο έξω από κοινωνικές διεργασίες και δυναμικές; Αν κάποιοι όπως οι Σοσιαλδημοκράτες προτιμούν το πρώτο παράδειγμα, γιατί οι ανισότητες στην Ευρώπη συνεχίζουν και οξύνονται παρά τις δικές τους προτάσεις, πολλές φορές από κυβερνητικές θέσεις; Γιατί συνεχίζει και γίνεται ανεκτή από την ΕΕ η ύπαρξη φορολογικών παραδείσων όπου συγκεντρώνεται και φοροδιαφεύγει συστηματικά τεράστιος πλούτος, την ώρα που οι φορολογία για τους ‘κοινούς θνητούς’ αυξάνεται, και μάλιστα στην πιο άδικη μορφή της, την έμμεση φορολογία; Γιατί δεν επιμένουμε στο γνωστό -αλλά ποτέ υλοποιούμενο- φόρο Tobin;
Είναι σημαντικό να απαντηθούν όλα αυτά τα ερωτήματα. Προϋπόθεση όμως για την ουσιώδη απάντηση σε ερωτήσεις τέτοιου είδους, είναι η επιστροφή της πολιτικοποίησης στην Ευρώπη. Οι πολίτες γίνονται ολοένα και πιο αδιάφοροι και αποστασιοποιημένοι, ολοένα και πιο σκεπτικιστές για τις εξελίξεις στην ΕΕ. Είναι η ώρα της ίδιας της ΕΕ και των οργάνων της να δείξει ότι πραγματικά ενδιαφέρεται για το μέσο ευρωπαίο πολίτη. Μόνο έτσι και ο ίδιος θα νιώσει ότι η κινητοποίησή και η συμμετοχή του στις ευρωπαϊκές πολιτικές διεργασίες έχει νόημα. Είμαι πεπεισμένος ότι και αυτή τη φορά οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές και η Ευρωπαϊκή Αριστερά θα κάνουν το καθήκον τους και θα αποτελέσουν την φωτεινή εξαίρεση σε μία ως επί το πλείστον συντηρητική Ευρώπη.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας!